Als je wilt weten hoe je ondervoeding herkent bij voeding en slikken stap voor stap thuis aanpakt, zit je hier goed. Tijdens zorg in de thuissituatie kom je al snel typische signalen tegen zoals gewichtsverlies, verminderde eetlust en moeite met slikken, oftewel dysfagie. Vaak merk je dat iemand steeds vaker eten laat staan of kleine hapjes neemt.
Het begint allemaal met bewust zijn van belangrijke signalen van ondervoeding denk aan minder kracht, futloosheid en zichtbaar gewichtsverlies. Het nauw in de gaten houden van voeding, vochtinname en aanpassingen bij slikproblemen is daarom een slimme zet. Voorbeelden uit de praktijk zijn bijvoorbeeld een boterham die telkens blijft liggen of iemand die zich makkelijk verslikt.
Je wilt grip krijgen op voeding en slikken let goed op de balans tussen calorieën, eiwitten en het inschatten van de kauw- en slikvaardigheid. Er zijn allerlei handige stappen en hulpmiddelen voor thuisgebruik, zoals een voedingsdagboek of het vochtbalansschema. Herken je ondervoeding tijdig, dan kun je in samenspraak met een diëtist of logopedist het herstel een flinke boost geven en ongelukken voorkomen.
Het begint allemaal met bewust zijn van belangrijke signalen van ondervoeding denk aan minder kracht, futloosheid en zichtbaar gewichtsverlies. Het nauw in de gaten houden van voeding, vochtinname en aanpassingen bij slikproblemen is daarom een slimme zet. Voorbeelden uit de praktijk zijn bijvoorbeeld een boterham die telkens blijft liggen of iemand die zich makkelijk verslikt.
Je wilt grip krijgen op voeding en slikken let goed op de balans tussen calorieën, eiwitten en het inschatten van de kauw- en slikvaardigheid. Er zijn allerlei handige stappen en hulpmiddelen voor thuisgebruik, zoals een voedingsdagboek of het vochtbalansschema. Herken je ondervoeding tijdig, dan kun je in samenspraak met een diëtist of logopedist het herstel een flinke boost geven en ongelukken voorkomen.
Wat is ondervoeding en waarom is het zo belangrijk om te herkennen?
Ondervoeding ontstaat wanneer je lichaam te weinig voedingsstoffen, zoals eiwitten, calorieën of vitaminen, binnenkrijgt. Vooral ouderen en mensen met een beperking kunnen thuis snel risico lopen op ondervoeding, zeker als ze problemen hebben met het eten of slikken. Ondervoeding kan leiden tot grotere kans op infecties, langer herstel bij ziekte en zelfs afname van spierkracht. Door het vroeg te signaleren en snel te handelen, vergroot je de zelfstandigheid en het welzijn thuis.Stap voor stap ondervoeding herkennen bij eten en slikken thuis
Het proces van ondervoeding herkennen begint vaak met een stukje alertheid in het dagelijks leven. Let goed op de volgende signalen:- Onbedoeld gewichtsverlies: Controleer regelmatig je gewicht of let op of kleding losser gaat zitten als je geen weegschaal hebt.
- Minder eetlust of snel vol zitten: Merk je dat je porties kleiner worden of dat je maaltijden overslaat?
- Vermoeidheid en minder energie: Voel je je sneller moe na kleine inspanningen of merk je dat je minder zin hebt om dingen te ondernemen?
- Moeite met kauwen en slikken: Heb je last van pijn in de mond, slikklachten of blijf je soms hoesten tijdens of na het eten?
Belangrijke aandachtspunten bij ondervoeding door slikproblemen thuis
Eten en slikken zijn nauw met elkaar verbonden. Problemen kunnen ontstaan door bijvoorbeeld neurologische aandoeningen (zoals dementie of een CVA) of door veroudering van het slikmechanisme. Slikproblemen worden in de medische wereld ook wel 'orofaryngeale dysfagie' genoemd (volgens de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie). Let extra op:- Kauwen duurt langer of gaat moeilijker: Is brood of vlees moeilijk weg te krijgen of duurt eten meer dan 45 minuten?
- Voedsel ophoping in de keel: Heb je het gevoel dat er altijd wat achterblijft of blijf je schrapen met je keel?
- Onverklaarbaar gewichtsverlies: Wordt je plots lichter zonder een dieet te volgen?
- Herhaaldelijk verslikken of hoesten: Komt er regelmatig eten of drinken in je luchtpijp, of moet je veel hoesten tijdens de maaltijd?
Stap voor stap handelen bij vermoeden van ondervoeding in de thuiszorg
Als je ondervoeding vermoedt, onderneem je het beste de volgende stappen. Het is essentieel om hierbij methodieken te volgen die erkend en veilig zijn zodat je cliënten bescherming biedt en de impact van ondervoeding minimaliseert.- Inventariseer signalen en klachten: Noteer welke tekenen je opmerkt zoals eerder genoemd (gewichtsverlies, slikproblemen, minder eetlust).
- Maatwerk voedingsbeleid opstellen: Stel samen met een diëtist een aangepast menu samen rijk aan energie en eiwit, eventueel met medische drinkvoeding (beschikbaar via de apotheek, geadviseerd door arts of diëtist, en opgenomen in het basispakket van de Zorgverzekeringswet).
- Betrek andere disciplines: Schakel hulp in van de huisarts, diëtist, logopedist of ergotherapeut als slikken een beperkende factor is.
- Monitor de voortgang: Houd de inname van eten, drinken en het gewicht structureel bij. Maak gebruik van slimme zorgoplossingen zoals het zorgdossier van Nedap of communicatie via Enovation Point om collega’s en familie te informeren.
- Voer indien nodig mondverzorging of textuuraanpassingen uit: Pas voeding aan met bijvoorbeeld vloeibaar, gepureerd of gemalen voedsel en gebruik indien nodig dikmiddelen.
Wetenschappelijke achtergrond: de rol van multidisciplinaire teams
In Haarlem en omgeving werken we samen met huisartsen, diëtisten, logopedisten en specialisten ouderengeneeskunde om ondervoeding echt goed aan te pakken. De toepassing van tools als de SNAQ, de EAT-10 en protocollen van onderzoeksinstituten zoals TNO en het Voedingscentrum, in combinatie met de kennis van ons HKZ ISO 9001 en Kiwa gecertificeerde zorgteam, zorgt voor optimale thuiszorg. Wij stellen altijd cliëntgerichte zorgplannen op in samenwerking met de cliënt, mantelzorger en andere betrokkenen.- Snelle signalering in de wijk: Wijkverpleegkundigen ingezet door De Zorgpilaar zijn getraind op observatie van ondervoeding en slikproblemen, zodat je tijdig bijgestuurd wordt.
- Inzet van logopedie bij slikproblemen: Logopedisten kunnen het slikproces nauwkeurig analyseren en trainingen of adviezen geven over veiliger slikken.
- Gebruik van slimme technologie: Via Nedap kun je als cliënt en professional eenvoudig gegevens uitwisselen, therapieën toepassen en trends ontdekken in eetgedrag of gewicht.
- Continu communiceren met je zorgteam: Dankzij Enovation Point staan zorgverleners, familie en mantelzorgers altijd in verbinding met elkaar, waardoor valkuilen rondom voeding digitaal inzichtelijk zijn.
Advies bij ondervoeding en slikproblemen, snel en persoonlijk bij De Zorgpilaar
Wij ondersteunen je met verpleging, persoonlijke verzorging, begeleiding en huishoudelijke hulp aan huis in Haarlem en omgeving. Onze gekwalificeerde verpleegkundigen signaleren ondervoeding en slikproblemen al in een vroeg stadium, bieden altijd maatwerk en zijn 24/7 bereikbaar. Je hoeft niet te wachten, want wij hebben geen wachtlijsten en reageren snel.- Zorg op maat van De Zorgpilaar: Wij maken gebruik van de nieuwste inzichten en protocollen vanuit het Voedingscentrum, Vilans en de praktijkrichtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Diëtetiek en Logopedie.
- Binnen enkele dagen een intake: Zo begin je meteen met herstel en voorkom je verdere complicaties door gericht advies en begeleiding.
FAQ
1. Hoe herken je ondervoeding bij jezelf of een naaste thuis?
Je let op signalen zoals onverwacht gewichtsverlies, minder energie, minder eetlust of moeite met slikken. Klopt de kleding ineens ruim? Zie je dat maaltijden sneller blijven staan? Wij adviseren om het gewicht regelmatig te meten, visueel te observeren en het eetgedrag te noteren voor een compleet beeld.
2. Wat kun je direct doen als je vermoedt dat iemand thuis ondervoed raakt door slikproblemen?
Begin met kleine, energierijke hapjes en let op de consistentie van het eten. Maak voeding mals of gebruik een blender om de kans op verslikken te verkleinen. Overweeg om een diëtist of logopedist – bekend met slikproblemen – in te schakelen via De Zorgpilaar, zodat begeleiding op maat geboden wordt.
3. Welke stappen volg je om ondervoeding thuis effectief aan te pakken?
Identificeer eerst de klachten (gewicht, eetlust, slikken). Bespreek observaties met een verpleegkundige van De Zorgpilaar. Zet vervolgens een persoonlijk voedingsplan op, let op signalen en evalueer de voortgang wekelijks samen. Ons team stemt altijd af met arts, diëtist en familie voor optimale resultaten.
4. Waarom is snelle actie bij ondervoeding en slikklachten aan huis zo belangrijk?
Ondervoeding vermindert weerstand en vertraagt herstel na ziekte. Slikklachten vergroten het risico op longontsteking of sociaal isolement. Door tijdig in te grijpen met deskundigen zoals die van De Zorgpilaar, voorkom je verslechtering en bevorder je herstel, autonomie en levenskwaliteit thuis.